"ความรักเหนือกาลเวลา" อำแดงเหมือนกับนายริด

"ผู้หญิงเป็นควาย ผู้ชายเป็นคน”

“อำแดงเหมือนกับนายริด”เป็นเรื่องจริงที่เกิดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 4 มีความเป็นมาของชาวสยามนามว่า “อำแดงเหมือน” ซึ่งลุกขึ้นมาต่อสู้เพื่อสิทธิในการเลือกคู่ เพื่อคนที่ตนรัก "อำแดงเหมือน" มีตัวตนอยู่จริงในหน้าประวัติศาสตร์

บริบทวลีนี้ถูกสร้างขึ้นเพื่อเปิดกระแสภาพยนตร์ “อำแดงเหมือนกับนายริด” โดยเชิดทรงศรี บางท่านฟังแล้วรู้สึกว่าแรงไปหรือไม่กับคำพูดดังกล่าว ว่าทำไมกล่าวว่า ผู้หญิงเป็นควาย และมีผู้หญิงหลาย ๆ ท่านต่างก็เรียกร้องสิทธิเสรีให้ทัดเทียมว่าสมัยปัจจุบันมีความล้ำหน้าไปมากแล้ว บทบาทสตรีและชาย ไม่น้อยหน้าไปกว่ากัน หรืออาจจะเหนือกว่าด้วยซ้ำไป

มาดูความหมายที่แท้จริงของวลี

การว่าผู้หญิงเป็นควาย ไม่ได้หมายถึงว่า เป็นเรื่องกล่าวหาที่สังคมในปัจจุบันมักจะเปรียบเทียบและเข้าใจกัน หากแต่ว่าเนื้อแท้ของวลีนี้มาจาก กฎหมายลักษณะพระอัยการสมัยรัชกาลที่ ๑

“กิริยาที่บิดามารดายอมยกให้บุตรหญิงของตัวไปแก่ชายนั้นกระมัง จึงต้องยอมให้เขาฉุด ก็ถ้าการเป็นดังนี้ให้ตัดสินว่าบิดามารดาไม่ได้เป็นเจ้าของบุตรชายบุตรหญิง ดังหนึ่งคนเป็นเจ้าของโคกระบือช้างม้า จะตั้งราคาขายตามชอบใจได้หรือ ดังนายเงินเป็นเจ้าของทาสที่มีค่าตัว จนจะขายทาสนั้นตามค่าตัวเดิมได้ เมื่อบิดามารดาจนจะขายบุตร ต่อบุตรยอมให้ขายจึงขายได้ ถ้าไม่ยอมให้ขายก็ขายไม่ได้ หรือยอมให้ขาย ถ้าบุตรยอมรับหนี้ค่าตัวเพียงเท่าไร ก็ขายได้เพียงเท่านั้น กฎหมายเก่าอย่างไรผิดไปจากนี้อย่าเอา เพราะฉะนั้นในความเรื่องนี้ ถ้าบิดามารดาเอาชื่อหญิงนั้นไปขายให้แก่ชายที่มาฉุดเท่าไร ก็ให้บิดามารดาใช้เงินเขาเอง อย่าให้ชานชู้เดิมแลตัวหญิงต้องใช้ เพราะเห็นชัดว่าตัวหญิงไม่ยอมให้ขาย”

หมายความว่า พ่อแม่นั้นมีลูกสาวเพื่อต้องการที่จะขายตั้งราคา เหมือนอย่างวัว ควาย จะเรียกสินสอดเท่าไรก็ได้ตามใจพ่อแม่ ประหนึ่งขายลูกสาวกิน ซึ่งต่างกับผู้ชาย ไม่ต้องเรียกสินสอด จึงไม่ต้องเปรียบเทียบบกับสัตว์ทั้งหลาย ทั้งหมดนี้เลยเป็นที่มา แห่งวลีดังกล่าว ไม่ใช่หมายถึงควาย ในบริบทของคนสมัยปัจจุบัน