ย้อนไปเมื่อ 30 ปีที่แล้ว เสียงแม่ค้าหาบเร่ที่เข็นรถเข็นสองล้อ พร้อมตะโกนว่า "ส้มบางมดมาแล้วจ้า" คงเป็นภาพและเสียงที่คุ้นเคยในยามเช้า แต่ในปัจจุบัน หากมีใครมาตะโกนขายส้มบางมด คงต้องรีบไปอุดหนุน เพราะพื้นที่บางมดในตอนนี้แทบไม่มีสวนส้มเขียวหวานหลงเหลืออยู่แล้ว นอกจากสวนเล็กๆ ที่ชาวบ้านปลูกไว้กินเอง

ส้มเขียวหวาน เป็นส้มที่พัฒนาสายพันธุ์มาจากส้มจีน มีผู้สันนิษฐานว่ามีการนำต้นพันธุ์เข้ามาในประเทศไทยเมื่อกว่า 100 ปีที่แล้ว และ "บางมด" ก็ได้กลายเป็นแหล่งปลูกส้มเขียวหวานที่สำคัญที่สุดในอดีต

แต่น่าเสียดายที่ประมาณปี พ.ศ. 2510 เกิดปัญหาน้ำทะเลหนุนสูง ทำให้พื้นที่บางมดไม่เหมาะสมกับการปลูกส้มอีกต่อไป ชาวสวนจำนวนมากจึงต้องย้ายถิ่นฐานไปปลูกส้มที่ ทุ่งรังสิต แทน และส้มจากพื้นที่ใหม่นี้ก็เป็นที่รู้จักในชื่อ "ส้มรังสิต" อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันทุ่งรังสิตก็กลายเป็นหมู่บ้านจัดสรรไปหมดแล้ว จึงไม่มีการปลูกส้มในพื้นที่นี้อีกเช่นกัน

เรื่องราวของส้มบางมดและส้มรังสิต สะท้อนให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่เกษตรกรรมในประเทศไทย ซึ่งได้รับผลกระทบจากการขยายตัวของเมืองและปัจจัยทางธรรมชาติ ทำให้พืชเศรษฐกิจที่เคยรุ่งเรืองในอดีตต้องเลือนหายไปตามกาลเวลา

จากจีนสู่บางมด ตำนานส้มเขียวหวานบางมดของไทย