เรื่องราวของ พระอธิการแก้ว วัดมหาพฤฒาราม กับคำพยากรณ์ที่ทูลถวายแด่ เจ้าฟ้ามงกุฎ ว่า “จะได้เป็นเจ้าชีวิต” เป็นหนึ่งในตำนานที่ทั้งลุ่มลึก อบอุ่น และสะท้อนสายใยแห่งศรัทธาระหว่างพระมหากษัตริย์กับพระเถระผู้ทรงคุณธรรมได้อย่างงดงามยิ่ง

วัดมหาพฤฒาราม เป็นวัดโบราณที่มีประวัติย้อนไปถึงสมัยกรุงศรีอยุธยา ตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันออกของคลองผดุงกรุงเกษม เดิมในสมัยกรุงธนบุรีและรัตนโกสินทร์ตอนต้น วัดแห่งนี้รู้จักกันในนาม “วัดท่าเกวียน” เพราะเป็นที่พักแรมของกองเกวียนพ่อค้า ต่อมาชาวบ้านเรียกกันติดปากว่า “วัดตะเคียน” ตามต้นตะเคียนใหญ่ที่ขึ้นหนาแน่นรอบบริเวณวัด ซึ่งมีอาณาบริเวณกว้างถึงราว ๑๔ ไร่

ในรัชกาลที่ ๓ เมื่อ เจ้าฟ้ามงกุฎ ทรงผนวชอยู่ในสมณเพศ ประชาชนเรียกพระองค์ด้วยความเคารพว่า “ทูลกระหม่อมพระ” วันหนึ่งได้เสด็จมาพระราชทานผ้าป่ายังวัดตะเคียน ซึ่งขณะนั้นมี พระอธิการแก้ว เป็นเจ้าอาวาส

พระอธิการแก้วเป็นพระเถระชราภาพยิ่ง อายุถึง ๑๐๗ ปี รูปร่างอ้วนใหญ่ หนังตาย้อยจนต้องใช้มือรั้งขึ้นเวลาจะมองสิ่งใด แต่ถึงกระนั้น สติสัมปชัญญะยังคงแจ่มใส สมกับเป็นผู้ทรงวิทยาคุณและเชี่ยวชาญในการพิจารณาลักษณะบุคคล

หลังเสร็จพิธีถวายผ้าป่า ทูลกระหม่อมพระเสด็จเข้าไปประทับใกล้ และตรัสถามว่าประทับอยู่ ณ ที่ใด เมื่อทรงยื่นพระหัตถ์ไปสัมผัส พระอธิการแก้วได้จับพระหัตถ์คลำพิจารณา ก่อนทูลถวายคำพยากรณ์สั้น ๆ แต่หนักแน่นว่า

“จะได้เป็นเจ้าชีวิต”

คำกล่าวนั้น มิได้เป็นเพียงถ้อยคำแห่งการทำนาย หากเป็นเสมือนถ้อยคำแห่งศรัทธา ทูลกระหม่อมพระจึงมีรับสั่งตอบด้วยพระสุรเสียงเปี่ยมเมตตาว่า

“ถ้าได้ครองแผ่นดินจริง จะมาสร้างวัดให้อยู่ใหม่”

กาลต่อมา ในปี พ.ศ. ๒๓๙๔ เจ้าฟ้ามงกุฎทรงลาผนวชและเสด็จขึ้นครองราชสมบัติเป็น พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ปีถัดมา พ.ศ. ๒๓๙๕ พระองค์เสด็จมาทอดพระเนตรวัดตะเคียน และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้ สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิชัยญาติ (ทัด บุนนาค) เป็นแม่กองดำเนินการบูรณปฏิสังขรณ์สร้างวัดขึ้นใหม่

ก่อนเริ่มการก่อสร้าง ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าพระราชทานสมณศักดิ์ยกย่องพระอธิการแก้วขึ้นเป็น

พระมหาพฤฒาจารย์ พระราชาคณะสามัญ และโปรดให้ย้ายไปพำนักชั่วคราวที่วัดปทุมคงคา

น่าเสียดายที่ระหว่างการก่อสร้างยังไม่แล้วเสร็จ พระมหาพฤฒาจารย์ (แก้ว) ได้ถึงแก่มรณภาพเสียก่อน วัดจึงสร้างต่อโดยมีพระเถระรูปอื่นมารับหน้าที่แทน

เมื่อการก่อสร้างแล้วเสร็จ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชดำริให้นามวัดใหม่เป็น “วัดมหาพฤฒาราม” เพื่อเป็นอนุสรณ์แด่พระมหาพฤฒาจารย์ (แก้ว) พระเถระผู้สูงอายุยืน ผู้เปี่ยมด้วยบารมี ศีลาจารวัตร และคำพยากรณ์ที่กลายเป็นจริงอย่างน่าอัศจรรย์

เรื่องราวนี้ไม่เพียงเป็นตำนานแห่งวัด หากยังเป็นบทสะท้อนว่าศรัทธา ความกตัญญู และการรักษาสัจจะ ย่อมงอกงามเป็นคุณค่าทางประวัติศาสตร์ที่งดงาม และยังคงส่งแรงบันดาลใจมาถึงผู้คนในวันนี้อย่างไม่เสื่อมคลาย

ตำนานวัดมหาพฤฒาราม กับคำทำนายของพระเถระอายุ ๑๐๗ ปี