จาก “ถนนขวาง” สู่ศูนย์เศรษฐกิจที่ไม่คิดจะหลับไหล

หากมีใครพาย้อนเวลากลับไปยังกรุงเทพฯ ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

แล้วชวนให้ไปเดินเล่นบนถนนสีลม ณ ตอนนั้น หลายคนคงแทบจำไม่ได้ว่า

สถานที่ซึ่งเต็มไปด้วยตึกระฟ้า ธนาคาร โรงแรมหรู และผู้คนอันพลุพล่านแห่งนี้

เคยเป็นเพียงคันดินเงียบ ๆ ทอดตัวผ่านทุ่งนาและสวนผลไม้ริมคลองบางรักมาก่อน

ภาพถ่ายเก่าที่หลงเหลือมาจากปลายรัชกาลที่ ๕ ชวนให้เรานึกถึงกรุงเทพฯ ณ อีกยุคหนึ่งได้เป็นอย่างดี

ถนนที่ยังไม่กว้างใหญ่ดังเช่นปัจจุบัน สองข้างทางยังมีต้นไม้ขึ้นอยู่เป็นระยะ เสาไฟฟ้าไม้ตั้งเรียงรายอย่างเรียบง่าย

รถม้าแล่นผ่านไปมาช้า ๆ ผู้คนแต่งกายด้วยเสื้อผ้าตามเทรนด์ของยุคนั้น ทุกอย่างดูสงบและดำเนินไปอย่างไม่เร่งรีบนัก

หลายคนอาจจะไม่ทราบว่า ก่อนจะเป็น “ถนนสีลม” ถนนสายนี้มีชื่อเรียกกันว่า

“ถนนขวาง”

ชื่อดังกล่าวมาจากลักษณะของถนนที่สร้างเป็นแนวขวางเชื่อมระหว่างคลองบางรักกับคลองถนนตรง

ซึ่งก็คือแนวถนนพระรามที่ ๔ ในปัจจุบัน เดิมทีบริเวณนี้เป็นพื้นที่ลุ่ม มีการขุดคลองเพื่อการคมนาคมและระบายน้ำ

ดินที่ถูกขุดขึ้นมานำไปถมเป็นคันดินยาว จนกลายเป็นทางสัญจรของผู้คนในเวลาต่อมา

ในยุคที่กรุงเทพฯ กำลังเปิดรับความเจริญจากโลกตะวันตก ย่านบางรักนับเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่ชาวต่างประเทศเข้ามาตั้งถิ่นฐานและประกอบกิจการมากที่สุด

ไม่ว่าจะเป็นพ่อค้าชาวอังกฤษ เดนมาร์ก เยอรมัน หรือโปรตุเกส หลายบริษัทเลือกตั้งสำนักงานอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาและตามแนวคลองบางรัก

หนึ่งในกิจการสำคัญของชาวต่างประเทศในบริเวณนี้ คือ “โรงสีข้าวพลังงานลม” ซึ่งใช้กังหันลมขนาดใหญ่ช่วยในการสีข้าว

ชาวบ้านในละแวกนั้นจึงเรียกบริเวณดังกล่าวว่า

“สีลม”

ตามลักษณะของโรงสีที่มองเห็นได้เด่นชัดแต่ไกล

เมื่อเวลาผ่านไป ชื่อ “สีลม” กลับเป็นที่รู้จักแพร่หลายกว่าชื่อเดิม

จนในที่สุดกลายเป็นชื่อเรียกของถนนสายนี้อย่างเป็นทางการ และสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน

ถนนสีลมในสมัยรัชกาลที่ ๕ ยังมีความสำคัญในฐานะเป็นเส้นทางเชื่อมโลกเก่ากับโลกใหม่ของไทย

ย่านบางรักในขณะนั้นเป็นที่ตั้งของสถานกงสุล โรงแรม ร้านค้า บริษัทเดินเรือ และห้างค้าต่างประเทศจำนวนมาก

ความเจริญจากยุโรปเริ่มหลั่งไหลเข้าสู่กรุงเทพฯ ผ่านพื้นที่แห่งนี้ ทั้งเทคโนโลยี การสื่อสาร การคมนาคม ตลอดจนรูปแบบการดำเนินชีวิตสมัยใหม่

เมื่อมองย้อนจากปัจจุบันไปยังภาพถ่ายเก่าเหล่านั้น จึงน่าประหลาดใจไม่น้อยว่า ถนนที่เคยเป็นเพียงคันดินริมคลอง กลับเติบโตจนกลายเป็นหัวใจทางเศรษฐกิจของประเทศ

เป็นที่ตั้งของสำนักงานใหญ่ธนาคาร บริษัทชั้นนำ และศูนย์กลางการค้าการลงทุนที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของไทย

แต่แม้กาลเวลาจะเปลี่ยนแปลงไปเพียงใด หากสังเกตให้ดี ถนนสีลมในวันนี้ยังคงซ่อนร่องรอยของอดีตเอาไว้เสมอ

ไม่ว่าจะเป็นแนวคลองเก่า ชุมชนดั้งเดิม วัดวาอาราม หรืออาคารโบราณที่ยังหลงเหลืออยู่เป็นพยานแห่งความทรงจำ

เรื่องราวของถนนสีลมจึงมิใช่เพียงประวัติของถนนสายหนึ่งในกรุงเทพฯ

แต่เป็นภาพสะท้อนของการเปลี่ยนผ่านจากสยามยุคเก่าสู่มหานครสมัยใหม่ ที่เริ่มต้นขึ้นจากคันดินเงียบ ๆ ริมคลองบางรัก

ก่อนจะเติบโตเป็นถนนสายสำคัญที่ผู้คนรู้จักกันทั่วโลกในนาม

“สีลม”

ข้อมูล : รักสยามแต่ปางก่อน

เรียบเรียง : โอลาฟ

ถนนสีลม จาก"ถนนขวาง" สู่ "ศูนย์กลางเศรฐกิจ"