นายคะนัง เงาะป่าในวังหลวง

คะนังเป็นคนป่า เข้าใจว่าเป็นพวกที่เราเรียกว่า เงาะป่าซาไก มีเผ่าพันธุ์อยู่ทางใต้ของสยามใกล้ชายแดนมาเลย์ เจ้าเมืองทางใต้นำมาถวายพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าตามพระราชประสงค์ โดยเลือกมาจากเด็กกำพร้าในกลุ่มเงาะ ไม่มีพ่อแม่พี่น้อง แล้วเอาตัวมาส่งถึงกรุงเทพ คะเนว่าเกิดราวพ.ศ. 2436 แต่ตัวเล็กดูเหมือนเด็กกว่าวัย

คะนังมีสีผิวดำ แต่ไม่ดำสนิทอย่างคนแอฟริกัน ยังมีสีน้ำตาลแก่เจืออยู่มาก แบบที่เรียกว่าดำแดง ผมหยิกเป็นสปริงขอดติดหนังหัว จมูกแบน ปากหนาตัดกับฟันขาว เป็นเด็กร่าเริงฉลาดเฉลียว พระเจ้าอยู่หัวจึงโปรดมาก ทรงเลี้ยงดังพระราชโอรสบุญธรรม เพียงแต่ว่าไม่ได้ยกให้เป็นเจ้า ทรงมอบให้พระวิมาดาเธอพระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมพระสุทธาสินีนาฎ ทรงดูแล มีเตียงนอนมุ้งหมอนผ้าห่มอย่างดี

คะนังชอบสีแดงก็ได้ผ้าห่มแดงและเสื้อแดงสวมใส่ แต่ปกติแต่งกายอย่างมหาดเล็ก เข้านอกออกในได้ทุกแห่ง และได้ตามเสด็จอยู่เสมอ ครั้งหนึ่งคะนังเคยแต่งกายเป็นเจ้าเงาะในละครเรื่องสังข์ทอง ไม่ต้องสวมหัวเงาะก็เป็นเงาะอย่างสมบูรณ์ เคยเห็นภาพถ่ายคะนัง แต่ไม่ทราบว่าคะนังได้รำละครจริง ๆ หรือว่าแค่แต่งแฟนซี คะนังเคยเล่าเรื่องของคนในเผ่าเงาะถวายพระเจ้าอยู่หัว เรื่องนี้เป็นที่มาของพระราชนิพนธ์ เงาะป่า มีศัพท์แสงต่าง ๆ ของพวกเงาะปนอยู่หลายคำ เป็นเรื่องราวความรักที่จบลงด้วยโศกนาฏกรรม สำนวนไพเราะกินใจ

คะนังพูดภาษาไทยได้ แต่ไม่ยอมพูดราชาศัพท์ นอกจากนี้ก็ไม่ค่อยจะรู้จักขนบธรรมเนียม ไม่รู้ที่ต่ำที่สูง พระเจ้าอยู่หัวทรงเรียกพระบรมวงศานุวงศ์ด้วยพระนามสั้น ๆ อย่างไร คะนังก็เรียกตามอย่างนั้น ถือเหมือนตัวเองเป็นเจ้า พระพุทธเจ้าหลวงท่านเรียกกรมหลวงสรรพศาสตร์ว่า ดุ๊ก นายคะนังก็เรียกว่าดุ๊กบ้าง ทรงเรียกหลวงวรภักดิ์ภูบาลว่า อาจ นายคะนังก็เรียกว่าอาจด้วย

เคยมีข่าวว่าคะนังกำเริบทะลึ่งกับพระราชธิดา จะด้วยตั้งใจหรือว่าไม่รู้ประสาก็ตาม แต่ก็ทำให้บรรดาเจ้านายสตรีเรื่อยลงมาถึงมหาดเล็กเด็กชาทั้งหลายพากันไม่ชอบคะนังไปตาม ๆ กัน แม้แต่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าฯเมื่อทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชก็ไม่โปรดคะนัง ทรงเห็นว่าทะลึ่ง เงื้อพระหัตถ์ขึ้นจะตบหน้า “อย่าหน่า พ่อโตหน่า มันกำพร้า” พระพุทธเจ้าหลวงทรงห้าม พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าฯ เกรงพระราชหฤทัยสมเด็จพระบรมชนกนาถจึงมิได้ทรงทำสิ่งใดออกมา

ครั้นถึงรัชกาลที่ 6 ดวงชะตาที่เคยรุ่งโรจน์ของนายคะนังก็เริ่มตก ไปไหนมาไหนก็ไม่มีใครแยแสด้วย แต่กระนั้นรัชกาลที่ 6 ก็ยังโปรดเกล้าฯให้เป็นเสือป่า เคยทำหน้าที่เชิญธงนำเสด็จ

ถึงตอนนี้นายคะนังเริ่มเป็นหนุ่ม พวกมหาดเล็กสัปดนก็พาไปเที่ยวโรงยี่สุ่นเหลือง (ซ่องโสเภณี) ไปบ่อยเข้าก็ชักติดใจ เมื่อไม่มีใครพาไปก็ไปเอง วิธีไปของนายคะนัง ก็ไม่ธรรมดา คืนหนึ่งนายคะนังไปเที่ยวตรอกเต๊าคนเดียว ลำพังตัวเองเป็นเงาะแปลกตาคนอื่นยังไม่พอ นายคะนังยังขี่ม้าหลวงไปด้วย ม้าหลวงสมัยนี้ คงเทียบด้วยรถยนต์ประจำตำแหน่งขุนนางผู้ใหญ่สมัยนี้ นายคะนังเอาม้าไปผูกไว้หน้าโรงโคมเขียวอย่างเปิดเผยโอ่อ่า

เล่ากันว่าชาวบ้านรู้ข่าวก็ชักชวนกันมามุงดู ดูทั้งม้าหลวง ดูทั้งเงาะป่าตัวดำ และดูการเข้ายี่สุ่นเหลือง แล้วก็วิพากษ์วิจารณ์กันเกรียวกราว ถ้าเป็นสมัยนี้ คงเป็นข่าวพาดหัวตัวใหญ่ขึ้นหน้าหนึ่ง เห็นจะเป็นเพราะการขี่ม้าไปเข้าๆออกๆ โรงยี่สุ่นเหลืองนี่แหละ ตอนสุดท้ายนายคะนังก็ตายด้วยโรคผู้หญิง มีคนจำได้ว่า ตายตอนอายุไม่ถึง 20 ปีเท่านั้น คุณหลวงวรภักดิ์ภูบาล ในฐานะผู้ใกล้ชิดเหตุการณ์สันทัดกรณีเงาะป่ามากกว่าใครคะเนว่า ตอนคะนังตายอายุน่าจะซัก 17 ปี บางแห่งก็กล่าวว่า คะนังไปหลงรักผู้หญิง ปีนเข้าหาเลยถูกญาติฝ่ายหญิงทำร้ายถึงตาย

นาวาเอกสวัสดิ์ จันทนี เขียนคำไว้อาลัยทิ้งท้ายกาบมะพร้าวที่เขาประดิษฐ์ประดอยส่งเสริมให้เป็นราชประวัติ เมื่อเขาเลิกใช้ราชประวัตินั้น เขาก็ย่อมเก็บไว้ใต้ถุนบ้าน เปรียบได้ดั่งกับชีวิตนายคะนัง ที่ต้องตายอย่างผีไม่มีญาติ ใครเขาขี้เกียจเหม็น เขาก็ส่งเจ๊กป๋องแป๋งไปไว้ที่วัดดอน “สำหรับนายคะนังจะมีใครเผาแกหรือเปล่า ก็ไม่มีใครเอาใจใส่ อาจจะต้องเผารวมกันพร้อมๆกับศพไม่มีญาติละกระมัง”