เรื่องราวนี้เกิดขึ้นในสมัยที่จอมพล ป. พิบูลสงคราม ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี และในรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล โดยมีผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ เนื่องจากพระองค์ยังทรงพระเยาว์และประทับอยู่ที่ประเทศสวิตเซอร์แลนด์

การเคลื่อนย้ายครั้งนี้เป็นความลับอย่างยิ่งยวด เพื่อป้องกันทรัพย์สินอันมีค่าของชาติจากภัยสงคราม ซึ่งนอกจากพระแก้วมรกตแล้ว ยังรวมถึงพระคลังสมบัติ ทรัพย์สินของชาติ และทรัพย์สินในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติด้วย

ข้อมูลนี้ได้รับการยืนยันจากบทสัมภาษณ์ของ พระอุดมญาณโมลี (หลวงปู่จันทร์ศรี จนฺททีโป) เจ้าอาวาสวัดโพธิสมภรณ์ จังหวัดอุดรธานี ซึ่งท่านได้รับพระบัญชาจากสมเด็จพระสังฆราช กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ ให้เดินทางไปอัญเชิญพระแก้วมรกตกลับคืนมายังกรุงเทพฯ หลังสงครามสงบลง

น่าเสียดายที่มีการกล่าวถึงการฉวยโอกาสนำเครื่องราชอาภรณ์ส่วนพระองค์บางชิ้นของสมเด็จพระพันปีหลวงไปโดยพลการ และบางส่วนก็สูญหายไป ทำให้ไม่ครบชุดดังเดิม

เรื่องราวนี้แสดงให้เห็นถึงความพยายามในการปกป้องสมบัติล้ำค่าของชาติในช่วงเวลาวิกฤต และความลับที่ถูกเก็บงำไว้นานก่อนจะมีการเปิดเผยในภายหลังครับ

ในช่วงสงครามเอเชียบูรพา ประเทศไทยต้องเผชิญภัยคุกคามจากสงครามโลก พระแก้วมรกตและทรัพย์สมบัติล้ำค่าของชาติ จึงถูกเคลื่อนย้ายอย่างลับสุดยอดออกจากกรุงเทพฯ เพื่อความปลอดภัย หลวงปู่จันทร์ศรีได้รับพระบัญชาให้อัญเชิญกลับคืนหลังสงครามสงบ แต่เกิดเรื่องน่าเสียดายเครื่องราชอาภรณ์บางชิ้นของสมเด็จพระพันปีหลวงหายไป เรื่องนี้สะท้อนความพยายามปกป้องมรดกชาติในยามวิกฤต ที่เพิ่งถูกเปิดเผยในภายหลัง

ปริศนาพระแก้วมรกต รอดพ้นภัยสงครามโลกได้อย่างไร ?