“กำเนิดผักตบชวา ในสยาม” ส่วนมากคนคงรู้จักผักตบชวาดี

โดยเฉพาะบ้านที่อยู่ตามริมน้ำลำคลองและพวกชาวเรือชาวแพ ย้อนหลังจากปัจจุบันไปก่อนหน้านั้น คนไทยไม่เคยรู้จักผักตบชวาเลย เนื่องจากไม่มีในเมืองไทย ครั้นกระทั่ง เมื่อ พ.ศ. 2439 (ร.ศ. 115) ในสมัยรัชกาลที่ 5 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระบรมราชินีนาถ (สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง) เสด็จประพาสเกาะชวา ประเทศอินโดนีเซียในปัจจุบัน เป็นครั้งที่ 2 ในจำนวนเสด็จประพาส 3 ครั้ง ในรัชกาลพระองค์

ทั้งสองพระองค์ทรงได้รับการต้อนรับจากทางการของวิลันดาอย่างสมพระเกียรติ และในการรับเสด็จฯ คราวนี้ บรรดาเจ้านายผู้หญิงตลอดจนสาวกำนัลของสุลต่าน ต่างก็ทรงมีและมีช่อดอกไม้ชนิดหนึ่งทรงประดับและประดับบนพระเกศและบนมวยผมทุกองค์ทุกคนอย่างงดงาม สมเด็จพระบรมราชินีนาถ ทรงพอพระทัยดอกชวาเป็นอย่างยิ่งจึงทรงขอเอามาปลูกในเมืองไทย

โดยได้สั่งให้ เรือโทโดด หม่องมณี นายทหารเรือประจำเรือพระที่นั่งมหาจักรี เป็นผู้นำเอาต้นผักตบชวาทั้งรากทั้งโคนมา 3 เข่ง (เข่งใส่ถ่านขนาดใหญ่) กับน้ำในบ่อผักตบชวาอีก 10 ปีบ สำหรับทำเป็นน้ำเชื้อมาไว้ในเรือพระที่นั่งจักรี เมื่อเรือพระที่นั่งมหาจักรีจอดเทียบท่าราชวรดิษฐ์ สมเด็จพระบรมราชินีนาถก็ได้โปรดให้เรือโทโดดนำต้นผักตบชวาพร้อมกับน้ำเชื้อรีบนำขึ้นรถม้าหลวงไปปลูก ณ พระราชวังพญาไททันที การปลูกต้นผักตบชวาได้นำเอาต้นผักตบชวามาปลูกลงในกระถางลายครามขนาดใหญ่ถึง 3 กระถาง โดยใช้น้ำเมืองชวาที่นำมาด้วยปลูกเพราะกลัวผักตบชวาที่ปลูกตายเนื่องจากผิดน้ำ เมื่อปลูกได้ 1 เดือน ผักตบชวาก็ขึ้นแน่นกระถาง จึงได้ลองย้ายต้นผักตบชวามาปลูกในกระถางใหม่และลองเอาน้ำในเมืองไทยใส่แทนต้นผักตบชวาในกระถางก็งอกออกมากันใหญ่ หลังจากที่ได้เปลี่ยนมาใส่น้ำคลองแทนแล้วต้นผักตบชวาในกระถางลายครามใหญ่ 3 ใบก็เต็มกระถาง

จึงโปรดแยกเอาลงปลูกในบ่อพระราชวังพญาไท เมื่อผักตบชวาลงปลูกในบ่อได้ประมาณ 6 เดือนก็ขึ้นเต็มบ่อจนแน่นไปหมด เจ้านายต่างๆ ก็มาทูลขอพระราชทาน จึงโปรดให้นำเอาต้นผักตบชวาปล่อยลงคลองเผื่อมีใครต้องการจะนำไปปลูกเป็นการแพร่พันธุ์กันต่อๆ ไป ผักตบชวา เมื่อเข้ามาใหม่ๆ เราไม่ได้เรียก “ผักตบชวา” แต่เรียก “ผักตบยาวา”

'ผักตบชวา' มาจากไหน?