ฝาบ้านและพื้นเป็นไม้ขัดแตะเป็นภูมิปัญญาชาวบ้านมีมาแต่โบราณย้อนไปไกลถึงสมัยอยุธยาเลยทีเดียว

นักโบราณคดีได้ค้นพบหลักฐานว่า เมื่อประมาณ ๔,๐๐๐ ปีมาแล้วมนุษย์ได้รู้จักวิธีการจักสานของใช้ด้วยไม้ไผ่ เป็นลักษณะลายขัดสองเส้น หลักฐานนี้ได้ค้นพบที่จังหวัดกาญจนบุรี ซึ่งถือเป็นดินแดนที่สำคัญในทางประวัติศาสตร์ของประเทศไทย

“เรือนเครื่องผูก” เรียบง่าย สไตล์พื้นบ้านไทย

แต่โบราณมา เรือนที่อยู่อาศัยของไทยมี ๒ ประเภทคือ เรือนเครื่องผูกและเรือนเครื่องสับ\

“เรือนเครื่องผูก” เป็นเรือนที่ปลูกสร้างแบบง่ายๆ วัสดุที่ใช้ส่วนใหญ่เป็นไม้ไผ่และหวายสำหรับผูกรัดส่วนต่างๆ ของตัวเรือน อันเป็นที่มาของชื่อเรือนประเภทนี้ ฝาเรือนชนิดนี้ส่วนใหญ่เป็นฝาขัดแตะเรือนเครื่องสับคือเรือนที่สร้างด้วยไม้จริง หรือที่เรียกว่า เรือนฝากระดาน ชื่อเรียกของเรือนประเภทนี้เนื่องจากสมัยก่อนเครื่องมือที่ใช้ในการก่อสร้างเรือนมีไม่กี่ชนิด ส่วนใหญ่เป็นมีดเหน็บหรือมีดตอกชนิดหัวใหญ่ ผึ่ง ขวาน สิ่วชนิดต่างๆ เพื่อใช้ในการถากพื้น กลึงเสา เจาะรู เป็นต้น

เรือนเครื่องผูกส่วนใหญ่ปลูกสร้างกันตามภาคต่างๆ ซึ่งจะมีลักษณะของภาคนั้นๆ แต่เค้าโครงสร้างส่วนใหญ่จะเหมือนกันแทบทุกภาคคือ มีลักษณะไม่ใหญ่โต วัสดุที่ใช้อาจแตกต่างกันตามพืชในท้องถิ่น เช่น แฝก จาก ลำแพน ใบตองตึง (ใบพลวง) เป็นต้น

เรือนเครื่องผูกเท่าที่พบในภาคกลางส่วนใหญ่เป็นเรือนอเนกประสงค์คือ เรือนประธาน มีระเบียงและครัวไฟอยู่ที่ระเบียง มักจะมีขนาดสองห้อง คือสองช่วงเสาตามแนวยาว องค์ประกอบต่างๆ ของเรือน ทั้งเสา แปหัวเสา จันทัน กบทู เป็นต้น จะยึดติดกันอยู่ได้ด้วยการผูกมัดด้วยหวาย ซึ่งการผูกจะต้องมีความชำนาญเป็นพิเศษ ฝาเรือนส่วนใหญ่เป็นฝาขัดแตะ สานให้ได้ขนาดของตัวเรือน ยกมาใส่เป็นตอนๆ ใช้เจาะรูตอกลูกสลักและใช้หวายมัดหัวท้าย การมุงหลังคาใช้ตอกรัดตับจากหรือแฝก พื้นเรือนเป็นพื้นฟากหรือไม้ ตั้งแต่สมัยโบราณนิยมใช้พื้นฟากเพราะไม้ไผ่เป็นวัสดุที่หาง่าย ปลูกง่าย

เนื้อหาและภาพประกอบจาก

“เรือนเครื่องผูก”

โดย รองศาสตราจารย์ เสนอ นิลเดช