“เบื้องหลังพระมหากษัตริย์ มีพระนมผู้ถวายชีวิตทั้งกายใจ

พระนมทัต พึ่งบุญ รอยต่อแห่งรัก ความผูกพัน และความจงรักภักดี”

พระนมทัต พึ่งบุญ นับเป็นหนึ่งในบุคคลสำคัญเบื้องหลังราชสำนักสยามในสมัยรัชกาลที่ ๖ ท่านเกิดเมื่อวันที่ ๑๓ มกราคม พ.ศ. ๒๔๐๕ และถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ ๒๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๖๓ ได้ถวายงานเป็น พระนมในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

หน้าที่ “พระนม” ในราชสำนักไทย นับว่ามีความสำคัญอย่างยิ่ง มิได้เป็นเพียงผู้เลี้ยงดูในวัยเยาว์ แต่ยังเป็นผู้ใกล้ชิด คอยถวายงาน อุ้มชูทั้งร่างกายและจิตใจ เจ้านายที่ทรงเจริญพระชันษาขึ้น ย่อมมีความผูกพันใกล้ชิดกับพระนมและครอบครัวของพระนมเป็นพิเศษ เหตุนี้เองจึงมักทำให้บุตรหลานของพระนมได้รับความไว้วางพระราชหฤทัย และมีโอกาสก้าวหน้ารับราชการใกล้ชิดเบื้องพระยุคลบาท

กรณีของพระนมทัตก็เช่นเดียวกัน บุตรชายของท่านหลายคนได้รับราชการสำคัญในรัชกาลที่ ๖ และเป็นที่เรียกกันว่า “คนโปรด” ของพระองค์ ได้แก่

เจ้าพระยารามราฆพ (หม่อมหลวงเฟื้อ พึ่งบุญ) ตำแหน่งพลเอก ผู้มีบทบาทสำคัญทั้งในกิจการทหารและการเมืองในรัชกาลที่ ๖

พระยาอนิรุทธเทวา (หม่อมหลวงฟื้น พึ่งบุญ) ผู้ดำรงตำแหน่งสูงในราชการ และใกล้ชิดพระมหากษัตริย์เช่นเดียวกัน

การก้าวหน้าอย่างรวดเร็วของบุตรชายพระนมทัตสะท้อนให้เห็นคติที่สืบเนื่องมาแต่โบราณว่า “ลูกพระนมมักเป็นคนโปรด” เช่นเดียวกับในสมัยรัชกาลที่ ๕ ที่พระนมปริกมีธิดา คือเจ้าจอมเขียนและเจ้าจอมมารดาวาด ซึ่งได้ถวายตัวในรัชกาลนั้น

สายสกุลพึ่งบุญมีรากฐานโยงใยถึงพระบรมราชวงศ์แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยสืบเชื้อสายจาก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าไกรสร พระราชโอรสในรัชกาลที่ ๑ ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาแก้วน้อย พระองค์เจ้าไกรสรเป็นเจ้านายผู้ทรงกรมเป็น กรมหลวงรักษ์รณเรศร์ มีบารมีอำนาจอย่างกว้างขวางในรัชกาลที่ ๓ แต่ภายหลังต้องพระราชอาญา ถูกปลดออกจากฐานันดรศักดิ์ ลดลงเป็นเพียง “หม่อมไกรสร” และในที่สุดต้องโทษประหารด้วยท่อนจันทน์ เมื่อวันพุธ เดือนอ้าย แรม ๓ ค่ำ ปีวอก จ.ศ. ๑๒๑๐ (ตรงกับวันที่ ๑๓ ธันวาคม พ.ศ. ๒๓๙๑) รวมพระชันษา ๕๖ ปี ถือเป็นพระราชวงศ์องค์สุดท้ายที่ถูกสำเร็จโทษด้วยวิธีนี้

แม้ตระกูลพึ่งบุญจะมีประวัติผันผวนในต้นรัตนโกสินทร์ แต่สายสกุลก็ยังดำรงอยู่และกลับมารุ่งเรืองอีกครั้งในสมัยรัชกาลที่ ๖ ผ่านบทบาทของพระนมทัต และบุตรชายของท่านที่ได้สร้างคุณูปการรับใช้ราชสำนัก

พระนมทัต พึ่งบุญ ไม่เพียงเป็นผู้ถวายการอภิบาลในวัยเยาว์แก่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว แต่ยังเป็นรากฐานความไว้วางใจที่ส่งต่อไปสู่บุตรชายของท่าน จนกลายเป็น “เสาหลักคนโปรด” ในรัชกาลที่ ๖ แสดงให้เห็นถึงบทบาท “พระนม” ในราชสำนักไทยที่ไม่ใช่เพียงผู้เลี้ยงดู หากแต่เป็นสะพานเชื่อมความใกล้ชิดและความไว้วางใจระหว่างพระมหากษัตริย์กับครอบครัวของพระนม ซึ่งมีอิทธิพลต่อการเมืองและการบริหารบ้านเมืองในแต่ละรัชกาล

พระนมทัต พึ่งบุญ : พระนมผู้ใกล้ชิดในรัชกาลที่ ๖