เรื่องราวของ พระยากระสาปนกิจโกศล (โหมด อมาตยกุล) คนไทยผู้กล้าเด่นกว่ายุคในหลายด้าน

ท่านเกิดเมื่อ พ.ศ. 2362 (ปีเถาะ) เป็นบุตรของ พระยามหาอำมาตยาธิบดี (ป้อม) กับ คุณหญิงเย็น

ภรรยาหลวงคือ คุณหญิงพลอย จากตระกูลไกรฤกษ์ (มีความเกี่ยวข้องกับเจ้าจอมอิ่ม รัชกาลที่ 2)

นับว่าตระกูลสายสัมพันธ์แน่นแฟ้นในราชสำนัก

พระยากระสาปนกิจโกศลเป็น คนไทยคนแรกที่เรียนวิชาถ่ายภาพและช่างชุบโลหะ จากชาวต่างชาติ โดยเฉพาะเทคนิค ดาแกโรไทป์ ทางถ่ายภาพอย่างโบราณ

ได้ศึกษา วิชาช่าง-ช่างกล-เครื่องจักร-ไฟฟ้า, ประดิษฐ์เครื่องจักร และชุบโลหะได้ด้วยตนเอง

ผู้บุกเบิกโรงกระสาปน์สิทธิการ (โรงกษาปณ์แห่งแรกของสยาม)

ในสมัยรัชกาลที่ 4 สยามได้รับเครื่องสำหรับผลิตเหรียญแทนพดด้วงจากอังกฤษ แต่ช่างอังกฤษดันเสียชีวิตระหว่างติดตั้ง

“คุณโหมด” ได้อาสาติดตั้งเองสำเร็จเป๊ะ จนพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้ดำรงตำแหน่ง พระวิสูตรโยธามาตย์ และดูแลโรงกระสาปน์สิทธิการ (โรงกษาปณ์แห่งแรกของสยาม)

ต่อมาในรัชกาลที่ 5 ได้รับสถาปนาเป็น พระยากระสาปนกิจโกศล

ท่านมีบุตรชายเช่น พระปรีชากลการ (สำอาง อมาตยกุล) ซึ่งเป็นที่รู้จักในประวัติศาสตร์ว่ามีบทบาทสำคัญ บุตรสาว เจ้าจอมสังวาลย์ ในรัชกาลที่ 5 (เกิด พ.ศ. 2409) ได้ถวายตัวในวัง ฝึกกับวงมโหรีฝ่ายใน เล่นกระจับปี่ร่วมกับเจ้าจอมกลุ่มอื่น ๆ ก่อนจะลาออกใน พ.ศ. 2436 และสิ้นชีวิต พ.ศ. 2476

ถูกปลดบรรดาศักดิ์และจำคุกใน พ.ศ. 2422 จากกรณีเกี่ยวข้องกับบุตรชาย ก่อนจะได้รับอภัยและพ้นโทษใน พ.ศ. 2430

ท่านถึงแก่กรรมในวันที่ 26 สิงหาคม พ.ศ. 2439 ด้วยพระชนมายุ 78 ปี (ถ้าตาม พ.ศ. เกิด พ.ศ. 2362)

แต่ถ้าเชื่อบางแหล่ง (เช่นในข้อมูล Geni) ว่าท่านเกิด พ.ศ. 2362 หรือ พ.ศ. 2382 สับสน

เอาเป็นว่า ท่านมีอายุราว 70–80 ปี ณ ขณะสิ้นพระชนม์

พระยากระสาปนกิจโกศล (โหมด อมาตยกุล) “ผู้บุกเบิกเทคโนโลยีในยุคสยาม”