ระลึกนึกถึง........"ชีวิตในวัง"
หม่อมหลวงเนื่อง นิลรัตน์ นักเขียนชาวไทย เจ้าของผลงานคอลัมน์ และหนังสือชุด "ชีวิตในวัง" และ "ชีวิตนอกวัง" ผู้ได้รับรางวัลนราธิป ประจำปี พ.ศ. 2546หม่อมหลวงเนื่อง นิลรัตน์ เกิดเมื่อวันเสาร์ที่ 11 ตุลาคม พ.ศ. 2456 ณ วังพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงพรหมวรานุรักษ์ เดิมชื่อ ทับทิม ภายหลังได้รับการตั้งชื่อใหม่ว่า เนื่อง เป็นบุตรีคนที่ 3 ของหม่อมราชวงศ์อั้น นิลรัตน์ และนางเผือก นิลรัตน์ ณ อยุธยา สืบราชสกุลมาจากพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้านิลรัตน กรมหมื่นอลงกฎกิจปรีชา ลงมาทางพระอัยกาหม่อมเจ้าชายชุ่ม นิลรัตน์.ในวัยเยาว์ บิดาได้นำหม่อมหลวงเนื่องถวายหม่อมเจ้าหญิงสะบาย นิลรัตน์ ซึ่งเป็นท่านย่าและทรงเป็นหัวหน้าห้องเครื่อง (ครัว) ของพระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา ทรงเลี้ยงดูภายในพระราชวังสวนสุนันทา

โดยหม่อมเจ้าหญิงสะบาย ทรงมอบภาระการเลี้ยงดูหม่อมหลวงเนื่องต่างพระเนตรแก่หม่อมเจ้าหญิงแย้มเยื้อน สิงหรา ได้รับการเลี้ยงดูพร้อมกับหม่อมราชวงศ์หญิงศรีคำ ทองแถม และหม่อมราชวงศ์หญิงวงศ์สินธุ์ สิงหรา ในระหว่างที่ใช้ชีวิตอยู่ในวังนี้ ได้รับการสอนในวิชาการครัวตลอดจนการฝีมือต่างๆ จนมีอายุพอสมควรแล้ว หม่อมเจ้าหญิงสะบาย จึงนำขึ้นถวายเป็นข้าหลวงในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้านิภานภดล วิมลประภาวดี กรมขุนอู่ทองเขตขัตติยนารี ได้รับประทานเหรียญทองลงยา อักษรพระนามย่อ “น น” เป็นเกียรติยศ.หม่อมหลวงเนื่อง ศึกษาในขั้นแรกกับหม่อมราชวงศ์หญิงบุญเอื้อ ลดาวัลย์ และหม่อมพยอม ทวีวงศ์ ณ อยุธยา ภายหลังเมื่ออายุได้ 8 ปี พระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าฯกรมขุนอู่ทองเขตรขัตติยนารี ทรงสถาปนาโรงเรียนนิภาคารขึ้นเพื่อให้การศึกษาแก่ข้าหลวงในพระราชวังสวนสุนันทา จึงเข้าศึกษาต่อที่โรงเรียนแห่งนี้จนจบชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 หลังเปลี่ยนแปลงการปกครองเมื่อ พ.ศ. 2475

หม่อมหลวงเนื่องออกจากพระราชวังสวนสุนันทามาอยู่กับบิดามารดาระยะหนึ่ง ต่อมาจึงย้ายไปอาศัยกับหม่อมเจ้าหญิงแย้มเยื้อนที่วังลดาวัลย์ ในระหว่างนี้ได้สมัครเข้าทำงานเป็นครูประชาบาล สอนที่โรงเรียนเทเวศร์ศึกษาเป็นแห่งแรก จากนั้นได้ประกอบอาชีพครูโดยตลอดและสอนที่โรงเรียนวัดสมณานัมบริหาร (วัดญวน สะพานขาว) เป็นแห่งสุดท้าย รวมเป็นระยะเวลา 22 ปี.หม่อมหลวงเนื่อง เริ่มเขียนผลงานชิ้นแรก เมื่อปี พ.ศ. 2528 ครั้งที่หม่อมราชวงศ์หญิงศรีคำ เพื่อนสนิทตั้งแต่เมื่ออาศัยอยู่ในวังถึงแก่กรรมลง หม่อมหลวงเนื่องจึงเขียนคำไว้อาลัยกล่าวถึงเรื่องราวเกี่ยวกับชีวิตเมื่อเยาว์วัยในพระราชวังสวนสุนันทา

สำหรับลงพิมพ์ในหนังสือแจกเป็นที่ระลึกงานพระราชทานเพลิงศพครั้งนั้น ภายหลังจึงเขียนเรื่องลงในนิตยสารมาโดยตลอด เริ่มต้นที่นิตยสาร อาหาร-โรงแรม-ท่องเที่ยว, ลดา และ พลอยแกมเพชร ใช้ชื่อคอลัมน์ ชีวิตในวัง และ ชีวิตนอกวัง ซึ่งต่อมา สำนักพิมพ์ศรีสารา จัดพิมพ์ขึ้นเป็นฉบับรวมเล่มในรูปหนังสือพกพา แบ่งเป็น ชีวิตในวัง 2 เล่ม กับชีวิตนอกวัง 17 เล่ม ทั้งนี้หม่อมหลวงเนื่อง ได้ยุติการเขียนคอลัมน์ดังกล่าว เมื่ออายุ 95 ปีเนื่องจากความชรา รวมระยะเวลาในการเป็นนักเขียน 21 ปี....หนังสือชีวิตใวัง ของ ม.ล.เนื่อง นิลรัตน์ นับว่าเป็นผลงานที่สร้างชื่อเสียงให้แก่ ม.ล.เนื่องมากที่สุด.หนังสือชีวิตในวัง เป็นหนังสือที่อ่านง่าย อ่านสนุก ได้สาระ นำเสนอเรื่องราวในรั้ววัง โดย "หม่อมหลวงเนื่อง นิลรัตน์" ซึ่งนอกจากจะได้ทราบถึงความเป็นอยู่ในวังของชาววังแล้ว ยังมีเมนูการทำอาหารไทยที่หัดทำจากวังสวนสุนันทา โดย "หม่อมเจ้าหญิงสะบาย นิลรัตน์"

ท่านย่าของหม่อมหลวงเนื่อง นิลรัตน์ ทรงเป็นหัวหน้าห้องเครื่องของ "พระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมพระยาสุทธาสิีนาฏ" ในวังสวนสุนันทา มาให้คนรุ่นใหม่ๆ หัดทำง่ายๆ ถ่ายทอดด้วยสำนวนภาษาอ่านง่าย พร้อมภาพประกอบสวยงาม ชวนติดตามตลอดเล่มนอกจากงานเขียน หม่อมหลวงเนื่อง ยังมีความสามารถในการปรุงอาหารไทยชาววังประเภทต่างๆ ซึ่งได้รับการอบรมมาแต่ครั้งอาศัยอยู่ในวัง เช่น ทอดมันสิงคโปร์, สะเต๊ะลือ, เมี่ยงลาว, แกงรัญจวน, ยำทวาย ฯลฯ โดยหม่อมหลวงเนื่อง และนางสาวนิจ เหลี่ยมอุไร บุตรสาว ร่วมกันเผยแพร่วิธีการปรุงอาหารเหล่านี้ เป็นประโยชน์แก่บุคคลที่สนใจจำนวนมาก.หม่อมหลวงเนื่อง นิลรัตน์ นั้น กล่าวว่า เป็นผู้ที่ได้ชื่อว่า ''ทำกับข้าวเป็น'' จะต้องมาจากการฝึกทำบ่อยๆ รู้จักปรับรสชาติที่ไม่เข้าที่เข้าทางให้กลมกล่อมตามสูตรดั้งเดิม ยิ่งไปกว่านั้น เสน่ห์ปลายจวักยังอยู่ที่การคาดคะเนเป็น เพราะพริก หอม กระเทียม เครื่องปรุงต่างๆ นั้นก็มีขนาดเล็ก-ใหญ่ ไม่เท่ากัน กับข้าวในวังก็เหมือนกับที่กินกันทั่วไป แต่อร่อยที่การปรุงรส อาหารทุกอย่างมีขั้นตอนที่คนปรุงต้องเรียนรู้และฝึกฝน

หม่อมหลวงเนื่อง นิลรัตน์ กราบถวายบังคมลาถึงแก่กรรม ด้วยโรคชรา เมื่อวันศุกร์ที่ 29 มกราคม พ.ศ. 2553 เวลา 4.45 น. ที่สถาบันบำราศนราดูร อำเภอเมืองนนทบุรี จังหวัดนนทบุรี สิริอายุได้ 96 ปี