ตำนานของน้ำแข็งในเมืองไทยเริ่มต้นขึ้นในช่วงปลายรัชกาลที่ 4
(ราว พ.ศ. 2410) ซึ่งนับเป็นช่วงเวลาที่สยามเริ่มติดต่อกับโลกภายนอกอย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะการคมนาคมทางเรือกับสิงคโปร์
เมืองท่าหลักในภูมิภาคขณะนั้น

จากบันทึกความทรงจำของ สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงเล่าว่า ในยุคที่เริ่มมีเรือกลไฟเดินระหว่างกรุงเทพฯ กับสิงคโปร์ ซึ่งต้องใช้เวลาราว 15 วันต่อเที่ยวหนึ่ง บางครั้งเรือเจ้าพระยานำ

“ของเล่นแปลกๆ” มาถวายพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ของที่สร้างความตื่นตาตื่นใจที่สุดคือ "น้ำแข็ง" ซึ่งในยุคนั้นยังไม่มีในสยาม

น้ำแข็งเหล่านี้ผลิตขึ้นที่สิงคโปร์ ใส่หีบไม้หุ้มขี้เลื่อยมาเพื่อรักษาความเย็นตลอดเส้นทางอันยาวไกล และเมื่อนำมาถวายแล้ว ก็จะมีการแจกจ่ายแก่เจ้านาย ข้าราชการ และเด็ก ๆ เพื่อทดลองสัมผัสสิ่งแปลกใหม่ชนิดนี้ เด็ก ๆ มักจะนำมาทุบให้แตกแล้วอมเล่น ชื่นชมความเย็นเฉียบราวเวทมนตร์ ในขณะที่ผู้ใหญ่หลายคนกลับไม่ชอบ เพราะรู้สึกปวดฟัน และบางคนถึงกับไม่เชื่อด้วยซ้ำว่าน้ำจะแข็งเป็นของแข็งได้จริง

น่าสนใจว่าคำสุภาษิตโบราณใน “สุภาษิตพระร่วง” ซึ่งกล่าวว่า “อย่าปั้นน้ำเป็นตัว” สะท้อนความเชื่อในอดีตที่มองว่าน้ำไม่อาจกลายเป็นของแข็งหรือ “ปั้นเป็นตัว” ได้ การมีน้ำแข็งอยู่จริงจึงขัดกับสามัญสำนึกของผู้คนในยุคนั้นอย่างสิ้นเชิง

ต่อมาในรัชกาลที่ 5 ประเทศสยามเริ่มมีโรงทำน้ำแข็งเป็นของตนเอง ซึ่งถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้น้ำแข็งกลายเป็นของใช้ที่แพร่หลาย และเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคของผู้คนในสังคมไทยไปอย่างมากมาย

เมื่อ “ของเย็นเฉียบ” เดินทางจากสิงคโปร์สู่กรุงเทพฯ