เรื่องพระสงฆ์ที่รัชกาลที่ ๑ ทรงตักเตือนสอนพระราชาคณะ

รัชกาลที่ ๑ ทรงตักเตือนสั่งสอนพระราชาคณะให้ตระหนักถึงสถานะที่แท้จริงของตนแล้วเน้นถึงความเป็นผู้นำสูงสุดในการรักษาพระพุทธศาสนาของพระมหากษัตริย์

อยู่ในกฎพระสงฆ์มาตรา ๘ ในกฎหมายตราสามดวง ดังนี้
"...พระราชาคณะเปนอธิบดีสงฆรู้พระไตรยปิฎก ควรจะรู้คุณพระสรีรัตนไตร ว่าอาตมานี้เทพามุนุษยทังปวงกระทำนะมัสการคำรบเปนบูชาทังนี้เพราะอำนาจ์อาตมาหามิได้ เพราะคุณพระรัตนไตรสถิตยอยู่เหนือเศียรเกล้าอาตมา ควรจะกะตัญญูกัดตะเวมีสนองพระคุณรักษาพระพุทธสาศนาอย่าให้เศร้าหมองจงได้ มาทว่าจะขัดสนประการใด...

ควรจะเอาเนื้อความข้อขีัดในพระสาศนานั้นมาแจ้งถวายพระพร...ฝ่ายข้างพระราชาอาณาจักรรี้เร่งร้อนรนนัก ให้นักปราชญ์ราชบัณดิตยสังกะรียธรรมการออกมาประเดียงแจกกฎหมายให้พระราชาคณะทังปวงเร่งกำชับตรวจ์ตรากัน รักษาพระจัตุปาริยสุทธิศีลปรนิบัดตามคันฐธุระวิปัศนาธุระแลพระราชกำหนดเก่าไหม่อยู่เนืองๆ"

(ข้อมูลจากหนังสือ พุทธศาสนากับแนวคิดทางการเมืองในรัชสมยพระบาทสมเด้จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก (พ.ศ.๒๓๒๕-๒๓๕๒) เขียนโดย สายชล สัตยานุรักษ์ สนพ.มติชน ๒๕๔๖)

(ภาพประกอบ -พระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้า