"โรงเรียนดาราวิทยาลัย" โซเฟีย แมคคินวารีได้สร้างโรงเรียนพระราชชายา ต่อมามีจำนวนนักเรียนเพิ่มขึ้นจึงได้สร้างโรงเรียนดาราวิทยาลัยขึ้นในปีพ.ศ. 2446 หลังจากนั้นจึงได้รวมทั้งสองโรงเรียนเข้าด้วยกันในปี พ.ศ. 2510 ในภาพจะเห็นนักเรียนที่อยู่ตรงกลางไว้ผมทรงแบบผู้หญิงญี่ปุ่นสมัยโบราณ

ความเป็นมาของโรงเรียนนี้ ถือกำหนดโดย คณะอเมริกันเพรสไบทีเรียนได้ส่งส่งมิชันนารีเข้ามาประกาศเผยแพร่คริสต์ศาสนาในประเทศไทยในปี ค.ศ. 1840 (พ.ศ. 2383) โดยเริ่มต้นที่กรุงเทพฯ และขยายตัวออกสู่ภูมิภาคโดยเริ่มต้นที่จังหวัดเพชรบุรี ต่อมาในปี ค.ศ. 1867 (พ.ศ. 2410) ศาสนาจารย์ ดาเนียล แมคกิลวารี พร้อมครอบครัว ภรรยา คือ นางโซเฟีย บรัดเลย์ แมคกิลวารี บุตรสาว 1 คน และบุตรชาย 1 คนได้ขึ้นมาทำงานที่ล้านนา ที่เชียงใหม่

ในระหว่างที่อยู่ในเชียงใหม่ ศาสนาจารย์ดาเนียล แมคกิลวารี พบว่าในเชียงใหม่มีผู้หญิงเพียง 2 คนเท่านั้นที่รู้หนังสือ จึงมีความคิดที่จะให้ผู้หญิงได้รับการศึกษาเพื่อให้สามารถอ่านออก เขียนได้ ซึ่งจะสามารถช่วยให้อ่านพระคัมภีร์ ช่วยงานสามี และนำความรู้มาดูแลครอบครัวได้เพราะด้วยวิถีชีวิตของชาวล้านนาผู้ชายจะยกให้ผู้หญิงเป็นใหญ่ในการปกครองเรือน และบริวาร จึงจำเป็นต้องมีความรู้

ค.ศ. 1875 (พ.ศ. 2418) นางโซเฟีย บรัดเลย์ แมคกิลวารี ได้นำเด็กผู้หญิง 6 - 8 คนซึ่งส่วนใหญ่เป็นลูกหลานของคนทำงานในบ้านมา สอนภาษาไทย การเย็บปักถักร้อย พระคัมภีร์ การดูแลบ้านเรือน

ค.ศ. 1878 (พ.ศ. 2421) โรงเรียนดาราวิทยาลัยได้เริ่มก่อตั้งขึ้นเป็นครั้งแรก โดยนางโซเฟีย บรัดเลย์ แมคกิลวารี (แม่ครูหลวง)

ค.ศ. 1879 (พ.ศ. 2422) คณะมิชชันนารีส่ง Miss Edna Sarah Cole และ Miss Mary Margaretta Campbell มารับผิดชอบและจัดระบบโรงเรียนผู้หญิง (Chiang Mai Girls'School) ที่นางแมคกิลวารีตั้งขึ้น

วันที่ 2 พฤศจิกายน ค.ศ. 1909 (พ.ศ. 2452) เจ้าดารารัศมี พระราชชายา ได้เสด็จเยี่ยมโรงเรียนนี้และผู้บริหารโรงเรียนได้ทูลขอพระราชทานชื่อของโรงเรียน วันที่ 5 พฤศจิกายน ค.ศ. 1909 (พ.ศ. 2452) เจ้าดารารัศมี พระราชชายา ได้มีโทรเลขถึงพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ปรึกษาเรื่องชื่อของโรงเรียนผู้หญิงและพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีพระราชโทรเลขตอบกลับมาในวันที่ 6 พฤศจิกายน ค.ศ. 1909 (พ.ศ. 2452) ให้เรียกชื่อโรงเรียนผู้หญิงว่า "โรงเรียนพระราชชายา" (Prarachaya School)

ปี ค.ศ. 1918 (พ.ศ. 2461) มีประกาศใช้พระราชบัญญัติโรงเรียนราษฎร์ฉบับแรกของประเทศไทย ผู้จัดการและครูใหญ่ของโรงเรียนพระราชชายาคือ Miss Julia A. Hatch ได้ทำเรื่องถึงเสนาบดีกระทรวงธรรมการขอ "ดำรง" โรงเรียนพระราชายาเป็นโรงเรียนราษฎร์ของคณะมิชชันนารีที่ตั้งมาก่อนการประกาศใช้พระราชบัญญัติโรงเรียนราษฎร์ พ.ศ. 2461 เป็นโรงเรียนที่ให้การศึกษาแก่นักเรียนหญิง ตั้งอยู่ที่บ้านสันป่าข่อย ตำบลวัดสระเกษ (วัดเกตในปัจจุบัน) ปี ค.ศ. 1924 (พ.ศ. 2466) Miss Julia A.Hatch

ในฐานะผู้จัดการ ได้ทำหนังสือถึงเสนาบดีกระทรวงศึกษาธิการ 2 ฉบับ ฉบับแรก ขออนุญาตเปลี่ยนชื่อ "โรงเรียนพระราชายา" เป็น "โรงเรียนดาราวิทยาลัย แผนกประถม" เสนาบดีกระทรวงศึกษาธิการ ตอบรับทราบเมื่อวันที่ 25 เมษายน ค.ศ. 1924 (พ.ศ. 2466) และมีประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม ค.ศ. 1924 (พ.ศ. 2466) อีกฉบับขอตั้งโรงเรียนอีกแห่งหนึ่งที่มีชื่อเรียกว่า "ดาราวิทยาลัย"

โดยมี Miss Julia A. Hatch เป็นผู้จัดการ และมี Miss Lucy Niblock เป็นครูใหญ่ ตั้งอยู่ที่บ้านหมู่ที่ 1 ถนนแก้วนวรัฐ ตำบลวัดสระเกษ (วัดเกตในปัจจุบัน) อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ เสนาบดีกระทรวงศึกษาธิการ ตอบรับเมื่อวันที่ 19 มิถุนายน ค.ศ. 1924 (พ.ศ. 2466) และมีประกาศกระทรวงศึกษาธิการเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน ค.ศ. 1924 (พ.ศ. 2466)

ปัจจุบัน โรงเรียนดาราวิทยาลัย มีอายุ 146 ปี และเป็นโรงเรียนที่ก่อตั้งมานานที่สุดในจังหวัดเชียงใหม่ และในภาคเหนือของประเทศไทย