คุณไข่มุกด์ ชูโต
เป็นศิลปินหญิงผู้มากด้วยความสามารถทางด้านประติมากรรมและศิลปะประยุกต์ ได้รับการยกย่องว่าเป็น “ประติมากรแห่งราชสำนัก” ผู้มีฝีมือเป็นเลิศในทางการปั้นรูปเหมือนและออกแบบงานศิลป์ถวายในราชสำนัก โดยเฉพาะในรัชสมัยของ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

ท่านเป็นธิดาของนายทหารในราชการ เป็นผู้รักศิลปะตั้งแต่วัยเยาว์ จบการศึกษาด้านศิลปะและการออกแบบ ก่อนจะเข้ารับราชการในสำนักพระราชวังและถวายงานใกล้ชิดพระบรมวงศานุวงศ์ งานของท่านมีทั้งในรูปแบบประติมากรรม งานออกแบบลวดลาย เครื่องประดับ และศิลปกรรมตกแต่งที่เกี่ยวเนื่องกับพระราชพิธีสำคัญต่าง ๆ ของชาติ

สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงพระอนุสรณ์คำนึงถึงคุณไข่มุกด์ ชูโต ว่าเป็นผู้มีฝีมือเป็นเลิศในทางการปั้นรูปเหมือนและออกแบบงานศิลปะ คราวใดที่มีพระราชประสงค์ให้จัดสร้าง พระบรมราชานุสาวรีย์ หรือพระรูปปั้นรูปหล่อต่าง ๆ เพื่อเป็นเครื่องระลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระบูรพมหากษัตริยาธิราช และพระบรมวงศ์องค์สำคัญในประวัติศาสตร์ หรือให้ปั้นรูปบูชาพระบวรพระพุทธศาสนา ก็สามารถปั้นสนองพระราชดำริได้อย่างงดงามและตรงพระราชหฤทัย

นอกจากนี้ยังทรงโปรดเกล้าฯ ให้คุณไข่มุกด์ ออกแบบงานศิลปะหลายประเภท เพื่อใช้เป็นต้นแบบในการจัดทำงานศิลปาชีพ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของพระราชปณิธานในการส่งเสริมอาชีพและความเป็นอยู่ของราษฎรไทย ท่านได้ถวายงานด้วยความจงรักภักดีและทุ่มเทชีวิตจิตใจ จนการทั้งปวงสำเร็จสมพระราชประสงค์มาโดยตลอดเวลากว่า สามสิบปีแห่งการรับใช้ใต้เบื้องพระยุคลบาท

สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงมีพระราชดำรัสสดุดีคุณไข่มุกด์ ชูโต ในพิธีพระราชทานเพลิงศพว่า ท่านเป็นผู้มีความสามารถสูงในทางศิลปะ ได้อุทิศกำลังและเวลาในการสร้างสรรค์งานศิลป์ถวาย เพื่อเชิดชูพระบรมเดชานุภาพและเป็นประโยชน์แก่ประเทศชาติ

ผลงานของท่านสะท้อนความประณีตและจิตวิญญาณของศิลปินไทย ไม่ว่าจะเป็นรูปหล่อพระบรมราชานุสาวรีย์ พระรูปเจ้านายฝ่ายใน งานประติมากรรมทางศาสนา ไปจนถึงงานออกแบบศิลปหัตถกรรมที่ต่อยอดสู่โครงการศิลปาชีพ ทำให้ศิลปะไทยได้รับการสืบสานและแพร่หลายออกไปอย่างสง่างาม

ภายหลังจากคุณไข่มุกด์ ชูโต ถึงแก่อนิจกรรม พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ได้พระราชทานเพลิงศพเป็นกรณีพิเศษ และทรงโปรดเกล้าฯ ให้จัดนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติในพระราชพิธีพระราชทานเพลิงศพ ภายใต้ชื่อว่า

“ชีวิตและงานของคุณไข่มุกด์ ชูโต”

เพื่อเผยแพร่ผลงานศิลป์อันทรงคุณค่าและเป็นแรงบันดาลใจให้แก่ศิลปินรุ่นหลัง ทั้งยังเป็นการถวายเกียรติแด่ผู้ที่อุทิศตนรับใช้ชาติและสถาบันพระมหากษัตริย์ด้วยความซื่อสัตย์และจงรักภักดีตลอดชีวิต

คุณไข่มุกด์ ชูโต ทิ้งไว้ซึ่งมรดกทางศิลปะอันยิ่งใหญ่ เป็นรอยต่อระหว่าง “ศิลปะชั้นสูงแห่งราชสำนัก” กับ “ศิลปะเพื่อประชาชน” งานของท่านไม่เพียงงดงามด้วยฝีมือ หากยังงดงามด้วยหัวใจของผู้สร้างศิลป์เพื่อแผ่นดินไทย

พระราชดำรัสตอนหนึ่งกล่าวไว้ว่า

“ทรงพระราชทานกุศลทักษิณานุประทานแด่คุณไข่มุกด์ ชูโต ในสัมปรายภพสืบไปชั่วกาลนาน”

ไข่มุกด์ ชูโต ประติมากรแห่งราชสำนัก ผู้ถวายงานด้วยใจศิลป์กว่า ๓ ทศวรรษ