เมื่อวิญญาณในเครื่องแบบ…เข้าเฝ้ารัชกาลที่ ๖

ในบรรดาเรื่องเล่าจากราชสำนักสยามสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้นถึงกลาง มีหลายเหตุการณ์ที่ผู้ร่วมสมัยบันทึกไว้ว่า “เหนือคำอธิบาย” หนึ่งในเรื่องที่ถูกกล่าวขานมากที่สุด คือเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องกับ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมหากษัตริย์ผู้ทรงสนพระราชหฤทัยทั้งวรรณคดี ประวัติศาสตร์

และเรื่องเร้นลับของจิตวิญญาณ

เรื่องนี้เกิดขึ้นในช่วงที่พระองค์ยังประทับอยู่ ณ พระตำหนักในเขตพระราชวังดุสิต วันหนึ่งมีงานบำเพ็ญกุศลเนื่องในวันคล้ายวันเกิดของ

จอมพลเจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต เสนาบดีกระทรวงกลาโหมในขณะนั้น ซึ่งเป็นนายทหารผู้ใหญ่ที่มีความใกล้ชิดกับพระมหากษัตริย์

ในงานดังกล่าว พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงแต่งพระองค์ด้วยเครื่องแบบทหารรักษาวังแบบครึ่งยศตามธรรมเนียม เนื่องจากเป็นงานเลี้ยงลักษณะสโมสรกลางแจ้ง มิใช่พิธีการเต็มแบบ

เมื่อถึงเวลาเสด็จพระราชดำเนิน ข้าราชบริพารและราชองครักษ์ต่างเข้าแถวรับเสด็จอย่างพร้อมเพรียง ทั้งทหารบก ทหารเรือ ทหารม้า ตลอดจนตำรวจ

ต่างยืนเรียงรายอยู่สองฟากทางรถพระที่นั่งตามราชประเพณี

พระองค์ทอดพระเนตรเห็นนายทหารและราชองครักษ์ที่มาปฏิบัติหน้าที่ครบถ้วน แต่ในบรรดานั้นมีผู้หนึ่งซึ่งสะดุดพระเนตรเป็นพิเศษ

ชายผู้นั้นคือ “พันเอกจมื่นฤทธิ์รณจักร” ผู้บังคับกองพันทหารรักษาวัง

เขาแต่งกายเต็มยศ สวมหมวกทรงนโปเลียน ปลอกคอและปลอกแขนประดับอย่างสง่างาม

มือถือกระบี่แบบไทยหัวพญานาคตามแบบเครื่องยศนายทหารรักษาวัง

พระองค์ทอดพระเนตรเห็นเขายืนสงบนิ่งอยู่ท่ามกลางราชองครักษ์

แต่ในพระราชหฤทัยก็ทรงฉงนอยู่ไม่น้อย เพราะตามปกติแล้วงานลักษณะนี้มิจำเป็นต้องแต่งเต็มยศ

อย่างไรก็ตาม พระองค์มิได้มีรับสั่งทักท้วงใด ๆ

งานเลี้ยงยามค่ำคืน

เมื่อเสด็จถึงงาน พระองค์ทรงประกอบพระราชกรณียกิจตามกำหนด ทั้งการพระราชทานน้ำสังข์ เจิมมงคล และพระราชทานของที่ระลึกตามธรรมเนียมโบราณ เช่น ประคำทองคำ และแหวนนพเก้าแก่ผู้ใหญ่ในงาน

ภายหลังยังมีการเลี้ยงรับรอง พร้อมมหรสพยามค่ำคืน

งานดำเนินไปจนดึกดื่น กว่าพระองค์จะเสด็จกลับก็ล่วงเข้าเวลาประมาณเกือบตีสาม

พานดอกไม้ธูปเทียนปริศนา

เมื่อเสด็จกลับถึงที่ประทับ ณ วังสวนจิตรลดา ก่อนจะเสด็จเข้าห้องทรงเครื่อง พระองค์ทอดพระเนตรเห็นสิ่งหนึ่งวางอยู่ในห้องโถง

เป็น พานกะไหล่ทองบนพานนั้นมีธูปกระแจะขนาดใหญ่ เทียนเล่มโต และกระทงดอกไม้จัดอย่างเรียบร้อย

ลักษณะเช่นนี้ในราชสำนักเรียกว่า

“พานบังคมทูลลาตาย”

ซึ่งเป็นธรรมเนียมที่ญาติของผู้ถึงแก่อนิจกรรมจะจัดถวายแด่พระมหากษัตริย์ เพื่อเป็นการกราบถวายบังคมครั้งสุดท้าย

แต่สิ่งที่ทำให้พระองค์ทรงฉงนยิ่งกว่า คือข้อความบนพานนั้นเขียนว่า

“ดอกไม้ธูปเทียนของข้าพระพุทธเจ้า

จมื่นฤทธิ์รณจักร (กรับ โฆษะโยธิน) ว,ล. จ,ช. จ,ม. ร,ร. ร,จ. เมื่อปีระกา พ.ศ. ๒๔๖๔

ขอพระราชทานทูลเกล้าทูลกระหม่อม

ถวายบังคมลาไปปรโลก”

เมื่อทอดพระเนตรแล้ว พระองค์จึงโปรดให้มหาดเล็กเวรรีบไปตรวจสอบข่าวที่บ้านของจมื่นฤทธิ์รณจักร

ไม่นานนัก มหาดเล็กก็กลับมาทูลว่า

จมื่นฤทธิ์รณจักรได้ถึงแก่กรรมตั้งแต่เช้าวันนั้นแล้ว

และในตอนเย็นก็มีพิธีพระราชทานน้ำหลวงอาบศพ โดยครอบครัวได้แต่งกายศพด้วยเครื่องแบบเต็มยศของทหารรักษาวัง

“แกรักฉัน…จึงมาลาฉัน”

เมื่อทรงทราบความจริง พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเงียบอยู่ครู่หนึ่ง

แล้วมีพระราชดำรัสกับผู้ใกล้ชิดว่า

“จมื่นฤทธิ์รณจักร แกรักฉัน

อุตส่าห์นำวิญญาณในเครื่องแบบเต็มยศมาลาฉัน”

คำตรัสดังกล่าวทำให้ผู้ที่อยู่ในเหตุการณ์ต่างขนลุก เพราะก่อนเสด็จไปงานนั้น

พระองค์ได้ทอดพระเนตรเห็นจมื่นฤทธิ์รณจักรยืนอยู่ในแถวราชองครักษ์จริง ๆ

ทั้งที่ในความเป็นจริง เขาเสียชีวิตไปแล้วตั้งแต่เช้าวันเดียวกัน

ความผูกพันระหว่างกษัตริย์กับนายทหาร

จมื่นฤทธิ์รณจักรเป็นนายทหารรักษาวัง และดำรงตำแหน่งราชองครักษ์ผู้ใกล้ชิด พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงไว้วางพระราชหฤทัยอย่างยิ่ง

เขาเป็นหนึ่งในนายทหารรุ่นใหม่ที่เติบโตในยุคที่พระองค์ทรงพยายามปรับปรุงกองทัพให้ทันสมัย

เมื่อเขาถึงแก่กรรม พระองค์จึงทรงเสียพระราชหฤทัยมาก และโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์เพื่อช่วยจัดงานศพตลอดพิธี

เหตุการณ์นี้จึงถูกเล่าขานต่อกันในหมู่ข้าราชสำนักว่า

เป็น “วิญญาณในเครื่องแบบ”

ที่มาถวายบังคมลาเป็นครั้งสุดท้าย

ไม่ใช่เพราะหน้าที่ของทหาร

แต่เพราะความจงรักภักดีที่ยังไม่สิ้นสุด แม้หลังความตาย

เรื่องเล่าที่อยู่กึ่งกลางระหว่างประวัติศาสตร์และความลี้ลับ

เรื่องนี้มิใช่นิทานพื้นบ้าน หากแต่เป็นเรื่องเล่าที่ผู้ร่วมสมัยบันทึกไว้ โดยผู้เล่าเหตุการณ์คือ

จมื่นมานิตย์นเรศร์ มหาดเล็กคนสนิทในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

แม้จะไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ใดอธิบายได้ว่า พระองค์ทรงเห็นสิ่งใดกันแน่ในวันนั้น

แต่เรื่องนี้ก็ยังคงถูกเล่าต่อกันมานานกว่าศตวรรษ

ในฐานะหนึ่งในเรื่องลี้ลับของราชสำนักสยาม

ที่สะท้อนทั้ง ความจงรักภักดี ความผูกพัน และความเชื่อเรื่องวิญญาณ ซึ่งฝังอยู่ในวัฒนธรรมไทยมาแต่โบราณ

บางครั้ง

ความจงรักภักดีของทหารอาจไม่สิ้นสุดเพียงชีวิต

แม้ร่างกายจะดับสูญไปแล้ว

แต่ วิญญาณในเครื่องแบบ อาจยังคงยืนถวายบังคม

ต่อพระมหากษัตริย์ผู้เป็นที่รักอยู่เสมอ

ขอบคุณแหล่งอ้างอิง

บันทึกความทรงจำของ จมื่นมานิตย์นเรศร์ มหาดเล็กในรัชกาลที่ ๖

เกร็ดประวัติศาสตร์ราชสำนักสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

“พันเอกจมื่นฤทธิ์รณจักร”ตำนานวิญญาณในเครื่องแบบ ที่มาเข้าเฝ้ารัชกาลที่ 6 เป็นครั้งสุดท้าย