“ลูกรักสุดใจ”

เรื่องราวบางส่วนจากพระประวัติ หม่อมเจ้าหญิงปลื้มจิตร จิตรพงศ์

พระธิดาผู้อาภัพ แต่เปี่ยมด้วยความรัก ความสามารถ และคุณค่าเหนือกาลเวลา

เมื่อครั้ง สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ทรงดำรงพระอิสริยยศเป็นพระเจ้าน้องยาเธอ กรมขุนนริศรานุวัติวงษ์

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานหม่อมราชวงศ์ปลื้ม ศิริวงศ์ พระธิดาในพระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าประเสริฐศักดิ์
ให้เป็นบริจาริกา เมื่อวันศุกร์ที่ ๔ กันยายน พุทธศักราช ๒๔๒๘ ต่อมาได้มีพระธิดาองค์ใหญ่ คือ หม่อมเจ้าหญิงปลื้มจิตร จิตรพงศ์

หม่อมเจ้าหญิงปลื้มจิตร ประสูติเมื่อวันที่ ๖ มกราคม พุทธศักราช ๒๔๓๓ (นับแบบปัจจุบันคือ พุทธศักราช ๒๔๓๔)

เมื่อชันษาครบเดือน พระบิดาได้ประทานพระนามว่า “ปลื้มจิตร” และพระนามลำลองว่า “เอื้อย”

ตามคัมภีร์พระธรรมศาสตร์ อันเป็นนามสำหรับธิดาองค์ใหญ่ สะท้อนความเอ็นดูและความหมายอันเป็นสิริมงคล

ภายหลังการสิ้นชีพิตักษัยของพระมารดา หม่อมเจ้าหญิงปลื้มจิตรทรงได้รับการอบรมเลี้ยงดูอย่างประณีตภายใน วังท่าพระ

ทรงเป็นเสมือนผู้ช่วยใกล้ชิดและเลขานุการิณีส่วนพระองค์ของพระบิดา แบ่งเบาพระกรณียกิจทั้งด้านราชการและงานส่วนพระองค์
โดยเฉพาะด้าน ดนตรีและนาฏศิลป์

ในยามที่สมเด็จฯ กรมพระยานริศฯ ทรงพระนิพนธ์บทละครดึกดำบรรพ์หรือบทคอนเสิร์ต

หม่อมเจ้าหญิงปลื้มจิตรจะทรงจัดหมวดหมู่ ตรวจสอบ และร่วมบรรเลงดนตรีด้วยพระองค์เอง

— พระธิดาทรง ซอด้วง ขณะที่พระบิดาทรง ระนาดเอก เสียงดนตรีอันอ่อนหวานจึงเคยกังวานอยู่ในวังท่าพระอย่างอบอุ่นและมีชีวิตชีวา

พระปรีชาสามารถและความจงรักภักดี ทำให้พระองค์ได้รับพระราชทาน

เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ ๕ ชั้นที่ ๓ (จ.ป.ร.)

เมื่อวันที่ ๑๙ พฤศจิกายน รัตนโกสินทรศก ๑๒๗ (พุทธศักราช ๒๔๕๑)

นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้

แต่แล้วโชคชะตากลับพรากพระธิดาผู้เป็นที่รักยิ่งไปอย่างกะทันหัน

เมื่อวันที่ ๒๙ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๔๕๙

หม่อมเจ้าหญิงปลื้มจิตรทรงประสบอุบัติเหตุพลัดตกจากม้าทรง

ใกล้วังปลายเนินทรงถึงชีพิตักษัยด้วยสิริชันษาเพียง ๒๕ ปี

ความอาลัยนั้นลึกซึ้งเกินคำบรรยาย ดังข้อความจากหนังสืออนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพว่า

“ความเสียใจของข้าพเจ้าเกินกว่าที่จะพรรณาได้

ด้วยเป็นลูกรักสุดใจ

เพราะช่วยข้าพเจ้าทำอะไรได้มากที่สุด”

นับแต่วันนั้น สมเด็จฯ กรมพระยานริศฯ มิได้ทรงดนตรีอีกเลย

ทุกครั้งที่มีผู้ทูลเชิญ จะทรงรับสั่งเพียงว่า

“เล่นดนตรีไม่ได้แล้ว… คิดถึงลูกเอื้อย”

เรื่องราวของหม่อมเจ้าหญิงปลื้มจิตร จิตรพงศ์

แม้จะจบลงอย่างแสนเศร้า แต่ก็ยังคงงดงามในความทรงจำ

เป็นบทหนึ่งของประวัติศาสตร์ที่ย้ำเตือนว่า

ความรัก ความผูกพัน และคุณค่าของผู้ให้ ยังคงก้องอยู่เหนือกาลเวลา

“ลูกรักสุดใจ” เรื่องราวบางส่วนจากพระประวัติ หม่อมเจ้าหญิงปลื้มจิตร จิตรพงศ์